Türk Edebiyatının İlk Bilimkurgu Öyküleri ve Orhan Duru

"Türk edebiyatı, yüzyıllar boyunca şiir ağırlıklı bir atmosfer içinde gelişimini sürdürür. Şiirin bu ağırlığı asırlarca diğer türlerin gelişmesine de pek olanak tanımaz. Ancak Tanzimat döneminde ile Batı’ya yüzünü dönen edebiyat, diğer birçok edebî türle tanışmış ve onların işlenmesine fırsat vermiştir. Böylece Tanzimat’tan Cumhuriyet’e kadar nesir alanında önemli eserler verilmiş olsa da öykünün gelişim sürecinde Ömer Seyfettin’in öyküye yönelmesi, öykünün ilerleyişine büyük katkıda bulunur. Daha sonra Sabahattin Ali’nin de bu türe yoğunlaşması öykünün yaygınlık kazanmasına yardımcı olur. Ancak daha çok toplumsal düzlemde ilerleyen bu süreç, edebiyatımızda kısır döngüleri ortaya çıkarır. Bunu kıracak olan kişi ise Ahmet Hamdi Tanpınar’dır. Onunla bireye dönen edebî algı, Sait Faik’le gerçek biçimini alır. Sait Faik’in sadece öyküye olan bağlılığı 1950’li yılların öykü yılları olmasını ve edebiyatımızda yüzyıllardır süren şiir hâkimiyetinin kırılmasını sağlar. 1950’li yıllarda ortaya çıkan kuşak içinde Orhan Duru, farklı çizgisi ve algısıyla kendini hissettirir. Kendi kuşakdaşları içinde faklı tutumlar sergileyen sanatçının bilim-kurguya yönelişi de bu tutumlardan birisidir. Bilim-kurguya, tekdüze giden edebiyat temalarının genişlemesi ve çeşitlenmesi adına yönelir. Bilim-kurguyu alışılagelmiş şeklinden farklı yönlere kaydırır. Salt ve kuru bir bilim-kurgudan kurmaktan özellikle kaçınan Duru, bilim-kurguyu, sanat hayatı boyunca elden bırakmadığı ironik ve mizahi söylemiyle birleştirir. Bilim-kurguyu toplumun hizmetinde de kullanır; ona toplumsal bir boyut kazandırır. Zamanına göre oldukça yeni ve özgün olan bu bilim-kurgu hikayelerini genellikle şaşırtıcı bir sonla bitiren Duru, bilim-kurgunun bazen bütün olanaklarından yararlandığı gibi, bazen de sadece küçük bir temasla yetinir. Gerek kurgu, gerekse konu ve tema bakımından öykü tarihimizde ilk özgün örnekler olması bakımından Duru’nun bu öyküleri kayda değerdir."

"TÜRK EDEBİYATININ İLK BİLİM-KURGU ÖYKÜLERİ VE ORHAN DURU" başlıklı makaleden...

http://www.turkishstudies.net/Makaleler/1573161908_120Reyhano%C4%9Fullar%C4%B1%20G%C3%B6khan_S-2183-2197.pdf

Teşekkürler.